Παράλληλη γονεϊκότητα: λύση στη γονική σύγκρουση

Παράλληλη γονεϊκότητα: όταν η συνεργασία γίνεται σύγκρουση, η λύση είναι η δομή

Μετά από έναν χωρισμό ακούμε συχνά την ίδια συμβουλή:

«Οι γονείς πρέπει να συνεργάζονται για το καλό του παιδιού».

Σωστά. Όταν μπορούν.

Τι γίνεται όμως όταν κάθε τηλεφώνημα καταλήγει σε ένταση; Όταν κάθε αλλαγή προγράμματος γίνεται αφορμή για νέα αντιπαράθεση; Όταν ακόμη και μια απλή συνεννόηση για το σχολείο, μια δραστηριότητα ή την ώρα παραλαβής μετατρέπεται σε πεδίο μάχης;

Τότε η λύση δεν μπορεί να είναι απλώς:

«Πρέπει να συνεργαστείτε περισσότερο».

Γιατί σε οικογένειες υψηλής και επίμονης σύγκρουσης, η συνεχής υποχρεωτική αλληλεπίδραση μπορεί να μην μειώνει τη σύγκρουση. Μπορεί να τη συντηρεί.

Υπάρχει όμως και ένας διαφορετικός δρόμος.

Η παράλληλη γονεϊκότητα, parallel parenting.

Τι είναι η παράλληλη γονεϊκότητα

Η βασική ιδέα είναι απλή:

Το παιδί μπορεί να έχει δύο ενεργούς γονείς, ακόμη και όταν οι δύο γονείς δεν μπορούν να έχουν στενή και συνεχή μεταξύ τους συνεργασία.

Στην παράλληλη γονεϊκότητα και οι δύο γονείς εξακολουθούν να συμμετέχουν ουσιαστικά στη ζωή του παιδιού, αλλά η μεταξύ τους επικοινωνία περιορίζεται, οργανώνεται και γίνεται όσο το δυνατόν πιο συγκεκριμένη.

Ο στόχος δεν είναι να μειωθεί η σχέση του παιδιού με τον πατέρα.

Δεν είναι να μειωθεί η σχέση του παιδιού με τη μητέρα.

Ο στόχος είναι να μειωθεί η έκθεση του παιδιού στη σύγκρουση των γονέων του.

Δεν χρειάζεται να είναι καλό πρώην ζευγάρι για να είναι καλοί γονείς

Ο χωρισμός τελειώνει τη σχέση του ζευγαριού.

Δεν τελειώνει τη γονεϊκή σχέση με το παιδί.

Αυτό είναι ένα από τα βασικά σημεία που συχνά συγχέονται στις συγκρουσιακές οικογενειακές υποθέσεις.

Δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν αποτύχει πλήρως ως ζευγάρι.

Μπορεί να μην μπορούν να συζητήσουν χωρίς ένταση.

Μπορεί να έχουν χάσει την εμπιστοσύνη ο ένας προς τον άλλο.

Αυτό όμως δεν οδηγεί αυτομάτως στο συμπέρασμα ότι ένας από τους δύο πρέπει να πάψει να αποτελεί ενεργό γονέα.

Η παράλληλη γονεϊκότητα προσπαθεί ακριβώς να διαχωρίσει αυτές τις δύο σχέσεις:

τη σχέση μεταξύ των πρώην συντρόφων από τη σχέση του παιδιού με καθέναν από τους γονείς του.

Τι μας λέει η επιστημονική έρευνα

Η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία έχει μελετήσει επί δεκαετίες τη διαγονεϊκή σύγκρουση και τις συνέπειές της στα παιδιά.

Μετα-αναλύσεις και μακροχρόνιες μελέτες δείχνουν ότι η έντονη, επίμονη και ανεπίλυτη σύγκρουση μεταξύ των γονέων συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο προβλημάτων προσαρμογής των παιδιών.

Η μετα-ανάλυση των van Dijk, van der Valk, Deković και Branje εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στη διαγονεϊκή σύγκρουση, τη γονεϊκή συμπεριφορά και την προσαρμογή των παιδιών μετά το διαζύγιο και κατέγραψε συστηματικές άμεσες και έμμεσες συσχετίσεις.

Όμως υπάρχει κάτι ακόμη σημαντικότερο.

Το παιδί «στη μέση»

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι οι γονείς διαφωνούν.

Το πρόβλημα γίνεται ιδιαίτερα σοβαρό όταν το παιδί αρχίζει να αισθάνεται ότι βρίσκεται ανάμεσά τους.

Όταν γίνεται αγγελιοφόρος.

Όταν μεταφέρει πληροφορίες.

Όταν καλείται να εξηγήσει τι έκανε ο άλλος γονέας.

Όταν ακούει τον έναν γονέα να υποτιμά τον άλλο.

Όταν αισθάνεται ότι πρέπει να πάρει θέση.

Όταν φοβάται ότι η αγάπη προς τον έναν αποτελεί προδοσία προς τον άλλο.

Αυτό στη διεθνή βιβλιογραφία περιγράφεται ως triangulation, τριγωνοποίηση, ή ως το παιδί που αισθάνεται «caught between parents».

Μετα-ανάλυση του Paul Schrodt που δημοσιεύθηκε στο Human Communication Research εξέτασε 49 μελέτες με συνολικά 23.336 συμμετέχοντες και βρήκε ουσιαστική σχέση μεταξύ διαγονεϊκής σύγκρουσης και του αισθήματος του παιδιού ότι βρίσκεται παγιδευμένο ανάμεσα στους γονείς του.

Νεότερη μετα-ανάλυση 54 μελετών και 25.582 συμμετεχόντων συνέδεσε το «feeling caught» τόσο με συμπτώματα εσωτερίκευσης όσο και με προβλήματα εξωτερίκευσης.

Το μήνυμα είναι σαφές:

το παιδί δεν πρέπει να πληρώνει το κόστος της σύγκρουσης των ενηλίκων.

Όταν περισσότερη επικοινωνία σημαίνει περισσότερη σύγκρουση

Στην ιδανική περίπτωση, οι χωρισμένοι γονείς μπορούν να συζητούν, να συνεργάζονται και να επιλύουν τις διαφορές τους χωρίς να εμπλέκουν το παιδί.

Αυτό είναι θετικό.

Δεν είναι όμως πάντοτε εφικτό.

Υπάρχουν οικογένειες όπου:

• κάθε συζήτηση ανοίγει ξανά παλιές συγκρούσεις,
• κάθε μικρή αλλαγή γίνεται αντικείμενο διαπραγμάτευσης,
• κάθε μήνυμα αποκτά προσωπική διάσταση,
• κάθε διαφωνία μετατρέπεται σε αμφισβήτηση του γονικού ρόλου του άλλου,
• το παιδί καταλήγει μάρτυρας ή μέσο αυτής της αντιπαράθεσης.

Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να αλλάξει το ερώτημα.

Αντί για:

«Πώς θα υποχρεώσουμε τους γονείς να επικοινωνούν περισσότερο;»

μπορούμε να ρωτήσουμε:

«Πώς θα οργανώσουμε τη ζωή του παιδιού ώστε οι γονείς να χρειάζεται να συγκρούονται λιγότερο;»

Αυτή είναι η λογική της παράλληλης γονεϊκότητας.

Περισσότερη δομή, λιγότερα σημεία τριβής

Η παράλληλη γονεϊκότητα δεν σημαίνει χάος.

Το αντίθετο.

Όσο λιγότερο μπορούν οι γονείς να διαπραγματεύονται χωρίς σύγκρουση, τόσο μεγαλύτερη ανάγκη υπάρχει για σαφή και προκαθορισμένη δομή.

Ένα λειτουργικό μοντέλο μπορεί να περιλαμβάνει:

• σαφές και συγκεκριμένο πρόγραμμα του παιδιού,
• καθορισμένες ώρες παραλαβής και παράδοσης,
• σαφή κατανομή καθημερινών αρμοδιοτήτων,
• ένα συγκεκριμένο γραπτό κανάλι επικοινωνίας,
• περιορισμό της επικοινωνίας αποκλειστικά σε θέματα του παιδιού,
• καθημερινή αυτονομία κάθε γονέα κατά τον χρόνο που βρίσκεται με το παιδί,
• άμεση πρόσβαση των γονέων στις αναγκαίες πληροφορίες από σχολείο, γιατρούς και δραστηριότητες, όπου αυτό προβλέπεται,
• σαφή καθορισμό των σημαντικών αποφάσεων που απαιτούν κοινή συμμετοχή,
• προκαθορισμένο μηχανισμό επίλυσης σοβαρών διαφορών,
• ρητό κανόνα ότι το παιδί δεν χρησιμοποιείται ποτέ ως μέσο επικοινωνίας.

Η αρχή είναι απλή:

λιγότερα γκρίζα σημεία σημαίνουν λιγότερες ευκαιρίες για νέα σύγκρουση.

Τα δύο σπίτια δεν χρειάζεται να είναι ίδια

Ένα από τα συνηθέστερα πεδία σύγκρουσης μετά τον χωρισμό είναι η προσπάθεια του ενός γονέα να ελέγχει την καθημερινότητα στο σπίτι του άλλου.

Τι ώρα κοιμάται το παιδί.

Τι τρώει.

Πότε κάνει τα μαθήματά του.

Πώς οργανώνεται το Σαββατοκύριακο.

Πόσο χρόνο περνά μπροστά σε μια οθόνη.

Η σταθερότητα είναι σημαντική.

Όμως δύο σπίτια δεν χρειάζεται να λειτουργούν ως απόλυτα αντίγραφα το ένα του άλλου.

Η παράλληλη γονεϊκότητα δέχεται έναν βαθμό καθημερινής γονεϊκής αυτονομίας.

Άλλο όμως η καθημερινή φροντίδα και άλλο οι σημαντικές αποφάσεις που μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά την υγεία, την εκπαίδευση ή τη ζωή του παιδιού.

Εκεί η νομοθεσία και η συγκεκριμένη ρύθμιση της γονικής μέριμνας εξακολουθούν να καθορίζουν ποιος αποφασίζει και με ποιον τρόπο.

Παράλληλη γονεϊκότητα δεν σημαίνει καμία επικοινωνία

Αυτό είναι κρίσιμο.

Ελάχιστη αναγκαία επικοινωνία δεν σημαίνει απόκρυψη πληροφοριών.

Οι σημαντικές πληροφορίες για το παιδί πρέπει να μεταφέρονται.

Υγεία.

Σχολείο.

Έκτακτα περιστατικά.

Σημαντικές δραστηριότητες.

Αποφάσεις για τις οποίες απαιτείται συμμετοχή και των δύο γονέων.

Η διαφορά βρίσκεται στον τρόπο.

Η επικοινωνία γίνεται συγκεκριμένη, σύντομη, καταγεγραμμένη και παιδοκεντρική.

Δεν χρησιμοποιείται για να συνεχίζεται μέσω του παιδιού η παλιά σύγκρουση του ζευγαριού.

Και κυρίως: ποτέ μέσω του παιδιού

«Πες στη μητέρα σου ότι...»

«Ρώτα τον πατέρα σου γιατί...»

«Πες του ότι αν θέλει να σε πάρει...»

Αυτές οι φράσεις δεν έχουν θέση σε ένα πραγματικό σύστημα παράλληλης γονεϊκότητας.

Αν οι γονείς σταματήσουν να επικοινωνούν απευθείας αλλά χρησιμοποιούν το παιδί για να μεταφέρουν μηνύματα, δεν έχουν μειώσει τη σύγκρουση.

Την έχουν τοποθετήσει πάνω στους ώμους του παιδιού.

Το παιδί δεν είναι:

• αγγελιοφόρος,
• διαπραγματευτής,
• πληροφοριοδότης,
• διαιτητής,
• μάρτυρας της προσωπικής ζωής του άλλου γονέα,
• σύμμαχος του ενός απέναντι στον άλλο.

Είναι παιδί.

Παράλληλη γονεϊκότητα δεν σημαίνει 50/50

Πρόκειται για διαφορετικές έννοιες.

Η παράλληλη γονεϊκότητα περιγράφει κυρίως τον τρόπο οργάνωσης της γονεϊκής λειτουργίας και της επικοινωνίας μεταξύ των γονέων.

Δεν καθορίζει από μόνη της τον χρόνο διαμονής του παιδιού με κάθε γονέα.

Μπορεί να συνδυάζεται με διαφορετικές χρονικές ρυθμίσεις, ανάλογα με:

• την ηλικία του παιδιού,
• τις ανάγκες του,
• το σχολικό του πρόγραμμα,
• τη γεωγραφική απόσταση,
• τις πραγματικές δυνατότητες των γονέων,
• και πρωτίστως το βέλτιστο συμφέρον του συγκεκριμένου παιδιού.

Άρα:

parallel parenting δεν σημαίνει αυτομάτως 50/50.

Όπως και η κοινή γονική ευθύνη δεν ταυτίζεται από μόνη της με συγκεκριμένη αριθμητική κατανομή του χρόνου.

Τι γίνεται όταν υπάρχει βία ή πραγματικός κίνδυνος;

Εδώ απαιτείται απολύτως σαφής διάκριση.

Η έντονη γονική σύγκρουση δεν είναι το ίδιο πράγμα με την ενδοοικογενειακή βία ή τον εξαναγκαστικό έλεγχο.

Το Department of Justice Canada, σε αναλυτική καθοδήγηση για τις μεταχωριστικές γονικές ρυθμίσεις, εντάσσει το parallel parenting μεταξύ των πιθανών μοντέλων, αλλά επισημαίνει ότι όταν υπάρχει βία απαιτείται εξατομικευμένη αξιολόγηση κινδύνου.

Σε περιπτώσεις συνεχιζόμενου κινδύνου μπορεί να απαιτούνται τελείως διαφορετικές λύσεις, όπως επιτηρούμενες παραδόσεις, επιτηρούμενος γονικός χρόνος ή ακόμη και περιορισμός επαφής.

Άρα η παράλληλη γονεϊκότητα δεν είναι μηχανική απάντηση σε κάθε οικογενειακή υπόθεση.

Προϋπόθεση είναι πάντοτε η ασφάλεια του παιδιού.

Και τι συμβαίνει στην Ελλάδα;

Ο όρος «παράλληλη γονεϊκότητα» δεν αποτελεί αυτοτελή, ονομασμένο θεσμό του ελληνικού οικογενειακού δικαίου.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η λειτουργική του λογική είναι ξένη προς το ελληνικό σύστημα.

Με τον Ν. 4800/2021 και τις σχετικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα υπάρχουν εργαλεία που επιτρέπουν, ανάλογα με την περίπτωση:

• τη διαφορετική ρύθμιση και κατανομή της γονικής μέριμνας,
• τον καθορισμό του τόπου κατοικίας του παιδιού,
• τον καθορισμό του γονέα με τον οποίο θα διαμένει,
• τη ρύθμιση του τρόπου επικοινωνίας με τον άλλο γονέα,
• την εξειδίκευση του τρόπου άσκησης της γονικής μέριμνας σε επιμέρους ζητήματα.

Ιδιαίτερα το άρθρο 1514 ΑΚ προβλέπει δυνατότητα διαφορετικής ρύθμισης της κατανομής της γονικής μέριμνας και, σε περίπτωση διαφωνίας, δικαστικής ρύθμισης του τρόπου άσκησής της.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Ν. 4800/2021 «θέσπισε το parallel parenting».

Σημαίνει όμως ότι το ελληνικό δίκαιο διαθέτει νομικά εργαλεία τα οποία μπορούν, όταν το συμφέρον του συγκεκριμένου παιδιού το επιβάλλει, να υποστηρίξουν μια λειτουργικά συγγενή και αυστηρά δομημένη γονεϊκή ρύθμιση.

Το παιδί δεν μπορεί να περιμένει μέχρι να συμφιλιωθούν οι γονείς του

Αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο σημείο.

Ο χωρισμός μπορεί να έχει ήδη γίνει.

Η σχέση των ενηλίκων μπορεί να έχει τελειώσει.

Η αντιπαράθεση όμως μπορεί να συνεχίζεται για χρόνια.

Το παιδί δεν μπορεί να περιμένει μέχρι δύο ενήλικες να λύσουν όλες τις μεταξύ τους διαφορές.

Χρειάζεται σταθερότητα τώρα.

Χρειάζεται προβλεψιμότητα τώρα.

Χρειάζεται να γνωρίζει πότε και πού θα βρίσκεται.

Χρειάζεται να μην ακούει συνεχώς ποιος έχει δίκιο.

Χρειάζεται να μην αισθάνεται ότι πρέπει να επιλέξει πλευρά.

Και, όταν δεν υπάρχουν λόγοι ασφάλειας που επιβάλλουν διαφορετική αντιμετώπιση, χρειάζεται να μπορεί να διατηρεί τη σχέση του με τον πατέρα και τη μητέρα του χωρίς να αισθάνεται ότι η σχέση με τον έναν αποτελεί προδοσία προς τον άλλο.

Όπου η συνεργασία αποτυγχάνει, η λύση μπορεί να είναι περισσότερη δομή

Δεν υπάρχει ένα μοντέλο κατάλληλο για κάθε οικογένεια.

Η επιστημονική βιβλιογραφία δεν επιτρέπει να υποστηρίξουμε ότι το parallel parenting είναι καλύτερο για όλους τους χωρισμένους γονείς.

Μας επιτρέπει όμως να πούμε κάτι πολύ σημαντικό:

η συνεχής έκθεση ενός παιδιού σε χρόνια γονική σύγκρουση και η τοποθέτησή του ανάμεσα στους γονείς του αποτελούν πραγματικό πρόβλημα.

Και όταν δύο κατά τα λοιπά ικανοί και ασφαλείς γονείς αδυνατούν να συνεργάζονται χωρίς να αναπαράγουν αυτή τη σύγκρουση, η λύση δεν είναι υποχρεωτικά να αυξήσουμε τις μεταξύ τους επαφές.

Μπορεί να είναι ακριβώς το αντίθετο:

λιγότερη αναγκαστική αλληλεπίδραση, σαφέστερα όρια, συγκεκριμένες αρμοδιότητες και πολύ περισσότερη προβλεψιμότητα.

Η σύγκρουση των γονέων δεν πρέπει να γίνεται απώλεια γονέα για το παιδί

Οι «Ενεργοί Μπαμπάδες για τα Δικαιώματα του Παιδιού» θεωρούν ότι η συζήτηση για τις οικογένειες υψηλής σύγκρουσης δεν μπορεί να περιορίζεται στο δίλημμα:

«ή οι γονείς συνεργάζονται στενά ή ένας από τους δύο πρέπει να απομακρυνθεί».

Υπάρχει και ένας άλλος δρόμος.

Ένας δρόμος όπου η σχέση των ενηλίκων περιορίζεται στα απολύτως απαραίτητα, οι ευθύνες και οι διαδικασίες καθορίζονται με σαφήνεια και το παιδί παραμένει έξω από τη σύγκρουση.

Η παράλληλη γονεϊκότητα δεν ζητά από δύο ανθρώπους που συγκρούονται να γίνουν ξανά φίλοι.

Δεν ζητά να συμφωνούν σε όλα.

Ζητά κάτι πολύ πιο ουσιαστικό:

να οργανωθεί η γονεϊκότητα με τέτοιο τρόπο ώστε το παιδί να μη χρειάζεται να πληρώνει το κόστος της σύγκρουσής τους.

Γιατί τελικά το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν οι δύο πρώην σύντροφοι μπορούν να έχουν καλή σχέση μεταξύ τους.

Το πραγματικό ερώτημα είναι:

Μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα ασφαλές και σταθερό πλαίσιο μέσα στο οποίο το παιδί θα μπορεί να έχει τη δική του σχέση με τους γονείς του;

Όταν η στενή συνεργασία λειτουργεί, πρέπει να υποστηρίζεται.

Όταν όμως η συνεργασία έχει μετατραπεί σε μόνιμη σύγκρουση, πρέπει να έχουμε το θάρρος να εξετάσουμε μια διαφορετική λύση.

Περισσότερη δομή. Λιγότερη σύγκρουση. Το παιδί έξω από τη μέση.

Πηγές και βιβλιογραφία

Amato, P. R., Kane, J. B. & James, S. (2011). Reconsidering the “Good Divorce”. Family Relations, 60(5), 511-524.
https://doi.org/10.1111/j.1741-3729.2011.00666.x

van Dijk, R., van der Valk, I. E., Deković, M. & Branje, S. (2020). A meta-analysis on interparental conflict, parenting, and child adjustment in divorced families. Clinical Psychology Review, 79, 101861.
https://doi.org/10.1016/j.cpr.2020.101861
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32512420/

Schrodt, P. (2026). Interparental conflict and parent-child triangulation: a meta-analytical review of children feeling caught between parents. Human Communication Research, 52(2), 77-89.
https://doi.org/10.1093/hcr/hqaf018
https://academic.oup.com/hcr/article/52/2/77/8223507

Schrodt, P. (2026). Parent-child triangulation and children's adjustment: a meta-analysis of children feeling caught and symptoms of distress. Annals of the International Communication Association.
https://doi.org/10.1093/anncom/wlag024

Mahrer, N. E., O'Hara, K. L., Sandler, I. N. & Wolchik, S. A. (2018). Does Shared Parenting Help or Hurt Children in High Conflict Divorced Families? Journal of Divorce & Remarriage, 59(4), 324-347.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33762801/

Department of Justice Canada (2023). Making Appropriate Parenting Arrangements in Family Violence Cases.
https://www.justice.gc.ca/eng/rp-pr/jr/rib-reb/mpafvc-capcvf/index.html

Council of Europe (2025). Recommendation CM/Rec(2025)4 - Protection of the rights and best interests of the child in parental separation proceedings.
https://book.coe.int/en/legal-instruments/12338-protection-of-the-rights-and-best-interests-of-the-child-in-parental-separation-proceedings-recommendation-cmrec20254-and-explanatory-memorandum.html

United Nations Convention on the Rights of the Child. Articles 3, 9, 12 and 18.
https://www.unicef.org/child-rights-convention/convention-text

Ν. 4800/2021, ΦΕΚ Α' 81/21.05.2021. Μεταρρυθμίσεις αναφορικά με τις σχέσεις γονέων και τέκνων και άλλα ζητήματα οικογενειακού δικαίου.
https://www.e-nomothesia.gr/oikogeneia/nomos-4800-2021-phek-81a-21-5-2021.html

Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό και επιστημονικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί εξατομικευμένη νομική ή ψυχολογική συμβουλή. Η καταλληλότητα οποιασδήποτε γονικής ρύθμισης πρέπει να αξιολογείται με βάση τις ιδιαίτερες συνθήκες και πρωτίστως το βέλτιστο συμφέρον και την ασφάλεια του συγκεκριμένου παιδιού.