Υπόθεση επιμέλειας κράτησε έξι χρόνια και οκτώ μήνες. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι η Ελλάδα παραβίασε το δικαίωμα σεβασμού της οικογενειακής ζωής.
Έξι χρόνια και οκτώ μήνες.
Τόσο χρειάστηκε για να ολοκληρωθεί στην Ελλάδα μια δικαστική διαφορά για την επιμέλεια τριών παιδιών, περνώντας από τρεις βαθμούς δικαιοδοσίας.
Στις 9 Ιουνίου 2026 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εξέδωσε την απόφασή του στην υπόθεση Doulgerakis κατά Ελλάδας, με αριθμό προσφυγής 5769/19.
Και η απόφαση πρέπει να μας προβληματίσει όλους.
Όχι μόνο τους δικαστές.
Όχι μόνο τους δικηγόρους.
Κυρίως την Πολιτεία.
Γιατί στις οικογενειακές διαφορές ο χρόνος δεν είναι μια απλή στατιστική καθυστέρηση.
Είναι η παιδική ηλικία ενός παιδιού που περνά.
Τέσσερα χρόνια και οκτώ μήνες μόνο στο Πρωτοδικείο
Η κύρια διαδικασία επιμέλειας ξεκίνησε στις 25 Νοεμβρίου 2011 ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου και ολοκληρώθηκε οριστικά στις 13 Ιουλίου 2018, με τη δημοσίευση της απόφασης του Αρείου Πάγου.
Συνολικά, περίπου έξι χρόνια και οκτώ μήνες.
Το εντυπωσιακότερο στοιχείο όμως βρίσκεται στον πρώτο βαθμό.
Η πρωτοβάθμια διαδικασία διήρκεσε περίπου τέσσερα χρόνια και οκτώ μήνες.
Αντίθετα, η διαδικασία στο Εφετείο διήρκεσε περίπου εννέα μήνες και εκείνη ενώπιον του Αρείου Πάγου περίπου έντεκα μήνες.
Το ίδιο το ΕΔΔΑ επισήμανε ότι στους δύο ανώτερους βαθμούς δεν υπήρξαν σημαντικές περίοδοι αδράνειας.
Το βασικό πρόβλημα εντοπίστηκε στον πρώτο βαθμό.
Σχεδόν δύο χρόνια για τις πραγματογνωμοσύνες
Στις 12 Ιουνίου 2013 το Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου διέταξε ψυχιατρικές πραγματογνωμοσύνες τόσο των δύο γονέων όσο και των παιδιών.
Και τότε ξεκίνησε μια πολύ μεγάλη καθυστέρηση.
Τέσσερις πραγματογνώμονες διορίστηκαν διαδοχικά.
Οι τρεις πρώτοι δεν κατέθεσαν τελικά έκθεση.
Ο τέταρτος πραγματογνώμονας, που διορίστηκε τον Ιούλιο του 2014, παρέδωσε την έκθεσή του το καλοκαίρι του 2015.
Σχεδόν δύο χρόνια είχαν περάσει από την αρχική δικαστική εντολή για τη διενέργεια των πραγματογνωμοσυνών.
Δύο χρόνια.
Στη ζωή ενός ενηλίκου μπορεί να μοιάζουν απλώς με ένα μεγάλο χρονικό διάστημα.
Στη ζωή ενός παιδιού όμως δύο χρόνια μπορεί να είναι η μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο.
Από τα 10 στα 12.
Από τα 14 στα 16.
Και αυτά τα χρόνια δεν επιστρέφουν.
Τι είπε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
Το ΕΔΔΑ δεν περιορίστηκε στη διαπίστωση ότι η υπόθεση διήρκεσε πολύ.
Υπενθύμισε μια θεμελιώδη αρχή της νομολογίας του:
Στις υποθέσεις που αφορούν τη σχέση ενός γονέα με το παιδί του, οι δικαστικές αρχές οφείλουν να επιδεικνύουν εξαιρετική επιμέλεια, επειδή η παρέλευση του χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε de facto επίλυση της ίδιας της διαφοράς.
Με απλά λόγια:
Ο χρόνος μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα πριν ακόμη αποφασίσει ο δικαστής.
Στην υπόθεση Doulgerakis, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι το ελληνικό δικαστήριο δεν άσκησε αποτελεσματική εποπτεία στην πορεία των πραγματογνωμοσυνών.
Δεν έθεσε επαρκή χρονικά όρια στους πραγματογνώμονες και δεν έλαβε εγκαίρως τα αναγκαία διορθωτικά μέτρα ώστε να αποτραπεί η αδράνεια της διαδικασίας.
Το ΕΔΔΑ ήταν επίσης σαφές ότι ούτε η ανάγκη για εξειδικευμένη πραγματογνωμοσύνη ούτε η συμπεριφορά των πραγματογνωμόνων απαλλάσσουν τις κρατικές αρχές από την ευθύνη να οργανώνουν τη διαδικασία κατά τρόπο συμβατό με το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Και δέκα ακόμη μήνες για να εκδοθεί η πρωτόδικη απόφαση
Μετά την ολοκλήρωση της πραγματογνωμοσύνης, η υπόθεση συζητήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2015.
Η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου εκδόθηκε στις 15 Ιουλίου 2016.
Πέρασαν δηλαδή περίπου δέκα ακόμη μήνες.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σημείωσε ότι αυτό το διάστημα δεν δικαιολογήθηκε από την ανάγκη συλλογής νέων αποδεικτικών στοιχείων ή από κάποια άλλη ιδιαίτερη διαδικαστική ανάγκη.
Η τελική κρίση του Στρασβούργου ήταν ομόφωνη.
Η Ελλάδα παραβίασε το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Το άρθρο 8 προστατεύει, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής.
Δεν πρόκειται, λοιπόν, απλώς για μια ακόμη υπόθεση «καθυστέρησης της Δικαιοσύνης».
Το ΕΔΔΑ συνέδεσε ευθέως την καθυστέρηση της διαδικασίας επιμέλειας με την προστασία της οικογενειακής ζωής.
Σημειώνεται ότι δεν επιδικάστηκε χρηματική ικανοποίηση, επειδή ο προσφεύγων δεν είχε υποβάλει σχετικό αίτημα ενώπιον του ΕΔΔΑ.
Υπάρχει όμως κάτι ακόμη σημαντικότερο
Στην υπόθεση αυτή ο πατέρας δεν είχε αποκοπεί πλήρως από τα παιδιά του.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο το γνώριζε και το έλαβε υπόψη.
Ο πατέρας διατηρούσε επαφή με τα παιδιά του και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ασκούσε στην πράξη την επιμέλεια δύο από αυτά.
Η ελληνική κυβέρνηση υποστήριξε, μεταξύ άλλων, ότι η οικογενειακή του ζωή δεν είχε υποστεί μη αναστρέψιμη βλάβη ακριβώς για αυτόν τον λόγο.
Το ΕΔΔΑ όμως δεν θεώρησε ότι αυτό αρκούσε.
Γιατί;
Επειδή η υποχρέωση εξαιρετικής επιμέλειας και ταχύτητας ισχύει ακόμη και όταν δεν έχει υπάρξει πλήρης διάρρηξη των οικογενειακών δεσμών.
Η πολυετής αβεβαιότητα για το ποιος έχει την επιμέλεια και πώς θα οργανωθεί η οικογενειακή ζωή είναι από μόνη της κρίσιμο ζήτημα.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της απόφασης.
Η Πολιτεία δεν έχει υποχρέωση απλώς να εκδώσει κάποτε μια δικαστική απόφαση.
Έχει υποχρέωση να ενεργήσει εγκαίρως.
Στο οικογενειακό δίκαιο ο χρόνος αποφασίζει
Ένα δικαστήριο μπορεί ύστερα από πέντε χρόνια να κρίνει ότι ένας γονέας δικαιούνταν ουσιαστικό χρόνο με το παιδί του.
Το παιδί όμως έχει ήδη μεγαλώσει πέντε χρόνια.
Μπορεί να έχει αλλάξει σπίτι.
Σχολείο.
Παρέες.
Καθημερινότητα.
Μπορεί να έχει διαμορφώσει μια εντελώς νέα πραγματικότητα.
Και τότε εμφανίζεται ένα εξαιρετικά επικίνδυνο φαινόμενο.
Η προσωρινή κατάσταση μπορεί, μόνο και μόνο επειδή πέρασε ο χρόνος, να μετατραπεί σε μόνιμη πραγματικότητα.
Ακριβώς γι' αυτό το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιμένει ότι στις υποθέσεις που αφορούν τη σχέση γονέα και παιδιού απαιτείται εξαιρετική επιμέλεια.
Γιατί διαφορετικά ο χρόνος μπορεί να αποφασίσει πριν από τον δικαστή.
Και ποιος επιστρέφει τα χρόνια στο παιδί;
Αυτή είναι η ερώτηση που πρέπει να κάνουμε.
Αν μια φορολογική υπόθεση καθυστερήσει τρία χρόνια, μπορεί στο τέλος να επιστραφούν χρήματα.
Αν μια εμπορική διαφορά καθυστερήσει, μπορεί να επιδικαστεί αποζημίωση.
Αν όμως χαθούν τρία χρόνια από τη σχέση ενός παιδιού με έναν γονέα, ποιος τα επιστρέφει;
Κανείς.
Δεν υπάρχει δικαστική απόφαση που μπορεί να επιστρέψει σε έναν γονέα τα έκτα γενέθλια του παιδιού του.
Ούτε τα Χριστούγεννα.
Ούτε την πρώτη ημέρα στο σχολείο.
Ούτε ένα καλοκαίρι.
Η παιδική ηλικία δεν εκτελείται αναδρομικά.
Δεν είναι ζήτημα υπέρ των πατεράδων ή υπέρ των μητέρων
Η απαίτηση για ταχεία απονομή δικαιοσύνης στις οικογενειακές υποθέσεις δεν είναι αίτημα εναντίον των μητέρων.
Ούτε είναι προνόμιο των πατεράδων.
Είναι αίτημα υπέρ των παιδιών.
Η ίδια καθυστέρηση μπορεί να καταστρέψει τη σχέση ενός παιδιού με τη μητέρα του.
Το ζήτημα είναι θεσμικό.
Όταν ένα δικαστήριο καλείται να αποφασίσει για τη ζωή ενός παιδιού, ο χρόνος αποκτά διαφορετική βαρύτητα από ό,τι σε μια συνηθισμένη περιουσιακή ή εμπορική διαφορά.
Η Ελλάδα πρέπει τώρα να απαντήσει σε συγκεκριμένα ερωτήματα
Η απόφαση Doulgerakis δεν πρέπει να αποτελέσει ακόμη μία απόφαση του Στρασβούργου που απλώς θα τοποθετηθεί σε ένα νομικό αρχείο.
Χρειάζονται απαντήσεις.
- Πόσο διαρκούν σήμερα στην Ελλάδα οι κύριες δίκες επιμέλειας και επικοινωνίας;
- Πόσος χρόνος μεσολαβεί από μια προσωρινή δικαστική ρύθμιση μέχρι την οριστική εκδίκαση;
- Πόσες οικογενειακές υποθέσεις με ανήλικα παιδιά παραμένουν εκκρεμείς για περισσότερο από έναν χρόνο;
- Υπάρχουν συγκεκριμένα και ελεγχόμενα χρονικά όρια για ψυχιατρικές και ψυχολογικές πραγματογνωμοσύνες;
- Τι συμβαίνει όταν ένας πραγματογνώμονας δεν ολοκληρώνει εγκαίρως το έργο του;
- Υπάρχει αποτελεσματικός μηχανισμός άμεσης αντικατάστασης και παρακολούθησης;
- Μετράει η Πολιτεία τι συμβαίνει στη σχέση του παιδιού με τους γονείς του όσο η κύρια δίκη παραμένει σε εκκρεμότητα;
Οι οικογενειακές υποθέσεις χρειάζονται διαφορετικό ρολόι
Οι Ενεργοί Μπαμπάδες θεωρούμε ότι η απόφαση του ΕΔΔΑ πρέπει να αποτελέσει αφορμή για μια σοβαρή θεσμική συζήτηση.
Οι υποθέσεις που αφορούν ανήλικα παιδιά χρειάζονται πραγματική προτεραιότητα.
Χρειάζονται:
- Σύντομες και ελεγχόμενες προθεσμίες.
- Άμεσο ορισμό πραγματογνωμόνων.
- Σαφή χρονικά όρια για την ολοκλήρωση των πραγματογνωμοσυνών.
- Ενεργή δικαστική εποπτεία όταν υπάρχουν καθυστερήσεις.
- Ηλεκτρονική παρακολούθηση της πορείας των οικογενειακών υποθέσεων.
- Δημόσια στατιστικά στοιχεία για τον πραγματικό χρόνο απονομής της οικογενειακής δικαιοσύνης.
- Μηχανισμό έγκαιρης παρέμβασης όταν μια προσωρινή κατάσταση κινδυνεύει να μετατραπεί σε μόνιμη απλώς επειδή περνά ο χρόνος.
Γιατί εδώ δεν δικάζουμε ένα ακίνητο.
Δεν δικάζουμε ένα τιμολόγιο.
Δεν δικάζουμε μια εμπορική σύμβαση.
Αποφασίζουμε για την παιδική ηλικία ενός ανθρώπου.
Και η παιδική ηλικία έχει μία ιδιαιτερότητα που καμία δικαστική διαδικασία δεν μπορεί να αγνοεί:
Δεν περιμένει.
Το ημερολόγιο του δικαστηρίου μπορεί να καθυστερεί.
Το ημερολόγιο του παιδιού όχι.
Πηγές τεκμηρίωσης: Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Doulgerakis v. Greece, αρ. προσφυγής 5769/19, απόφαση 9 Ιουνίου 2026 · Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, άρθρο 8.
📣 Αν αυτό το κείμενο σε ταρακούνησε, μοιράσου το. Κάποιος γονιός εκεί έξω το έχει ανάγκη.
