Στην ελληνική πραγματικότητα της μετα-διαζυγιακής οικογένειας, ένα φαινόμενο αναδεικνύεται ολοένα και πιο έντονα: η αποξένωση του πατέρα από το παιδί του, συχνά με υπαιτιότητα της μητέρας που έχει την επιμέλεια. Η γονεϊκή αποξένωση, αν και θεωρείται αμφιλεγμένη ως έννοια σε ψυχολογικό επίπεδο, αποτυπώνεται ξεκάθαρα στη νομολογία και στις εμπειρίες χιλιάδων οικογενειών.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2022 στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Healthcare της MDPI εξετάζει τις αποφάσεις των ελληνικών δικαστηρίων αναφορικά με την προστασία του δικαιώματος επικοινωνίας μεταξύ παιδιού και γονέα. Η έρευνα ανέλυσε υποθέσεις που εκδικάστηκαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες και αναδεικνύει μια σταθερή τάση: οι μητέρες, ως κύριοι επιμελητές, καταγγέλλονται συστηματικά για την παρεμπόδιση της σχέσης του παιδιού με τον πατέρα. Αντί να λειτουργούν ως ουδέτερος δίαυλος, υιοθετούν συχνά έναν ελεγκτικό ρόλο, περιορίζοντας ή ακόμη και ακυρώνοντας την παρουσία του πατέρα στη ζωή του παιδιού.
Το ανησυχητικό, όμως, δεν είναι μόνο η πράξη της παρεμπόδισης. Είναι οι συνέπειες αυτής της στάσης στο παιδί. Η επιστημονική ανάλυση καταδεικνύει ότι όταν δεν υπάρχουν αντικειμενικοί λόγοι για τη διακοπή της επικοινωνίας, το παιδί εκτίθεται σε μια ψυχολογική πίεση που αλλοιώνει την εικόνα του για τον κόσμο και τον εαυτό του. Το παιδί ενδέχεται να μετατραπεί σε εργαλείο αντιπαράθεσης, υφιστάμενο άτυπη συναισθηματική κακοποίηση με μακροχρόνιες επιπτώσεις.
Παράλληλα, η Δικαιοσύνη στην Ελλάδα φαίνεται να αντιλαμβάνεται σταδιακά τη σοβαρότητα του φαινομένου. Όπως καταγράφεται στη μελέτη, οι δικαστικές αποφάσεις επηρεάζονται κυρίως από τις επιπτώσεις που έχει η αποξένωση στο παιδί. Όταν γίνεται αντιληπτή η ψυχολογική επιβάρυνση, το δικαστήριο παρεμβαίνει για να αποκαταστήσει την επαφή. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα αυτών των παρεμβάσεων παραμένει περιορισμένη, κυρίως λόγω θεσμικών ελλείψεων.
Η γονεϊκή αποξένωση δεν είναι απλώς μια έννοια —είναι ένα κοινωνικό και ηθικό ζήτημα που μας αφορά όλους. Δεν πρόκειται για διαμάχη ανάμεσα στα φύλα, αλλά για το δικαίωμα του παιδιού να αγαπιέται και να συνδέεται με αμφότερους τους γονείς του. Η ενεργή απομάκρυνση του ενός γονέα, χωρίς σοβαρή αιτία, παραβιάζει αυτό το θεμελιώδες δικαίωμα.
Γι’ αυτό και είναι απολύτως αναγκαίο να θεσμοθετηθεί, στην πράξη και όχι μόνο στη θεωρία, η κοινή γονική μέριμνα, ο ίσος γονεϊκός χρόνος και η εναλλασσόμενη κατοικία ως κανόνας. Όταν το παιδί μεγαλώνει και με τους δύο γονείς του ισότιμα, χωρίς κρυφές εξουσίες και μονομερή έλεγχο, τότε χτίζει πιο ασφαλείς σχέσεις, πιο υγιή προσωπικότητα και δεν μετατρέπεται σε τρόπαιο της διαμάχης.
Για μια κοινωνία που σέβεται το παιδί, η αποκατάσταση και η εξασφάλιση της ενεργούς παρουσίας και των δύο γονέων δεν είναι προαιρετική – είναι νομική, κοινωνική και πολιτισμική υποχρέωση.
📣 Αν αυτό το κείμενο σε ταρακούνησε, μοιράσου το. Κάποιος γονιός εκεί έξω το έχει ανάγκη.
